Հովհաննիսյանը նշեց, որ ցուցակը կհրապարակվի մոտ ապագայում:

Մի բանում Դաշնակցության խորհրդարանական խմբակցության ղեկավարը վստահ է. «Մենք մարդուժի պակաս չունենք, մենք այնքան շատ մարդ ունենք, որոնք իսկապես կարող են եւ արժանի են լինել ԱԺ-ում»:

Նա նաեւ անկեղծացավ` նշելով, որ իրեն դուր է գալիս, երբ մամուլն անդրադառնում է ՀՅԴ-ի ցուցակներին` չունենալով եւ ոչ մի հավաստի տեղեկություն ՀՅԴ-ի ներսից:

Թեեւ սոցիոլոգիական հարցումներին Վահան Հովհաննիսյանը վատ չի վերաբերվում, բայց, ըստ նրա, դրանք ունեն մի մեծ թերություն. լավ ճանաչելով մեր հասարակությանը` ՀՅԴ խմբակցության ղեկավարը մի բանում համոզվել է` մարդկանց շատ քիչ տոկոսն է անկեղծ պատասխան տալիս:
Անդրադառնալով Վարդան Օսկանյանի` ԲՀԿ-ին անդամակցելու փաստին, Վահան Հովհաննիսյնը նշեց, որ նրա` երկրի ամենաուժեղ կուսակցություններից մեկին անդամակցելը բավական կարեւոր երեւույթ է եւ Օսկանյանը, լինելով բավականին ակտիվ եւ երեւացող քաղաքական դեմք, քաղաքական առումով նոր որակ կհաղորդի ԲՀԿ-ին: Սակայն նա չի կարծում, որ միայն ԲՀԿ-ն է շահել Վարդան Օսկանյանի անդամակցությունից:
Խոսելով «Արտակարգ դրության իրավական ռեժիմի» մասին օրինագծի մասին Վահան Հովհաննիսյանը նշել է, որ ընդհանրապես նման օրենք ցանկացած երկիր պետք է ունենա, բայց այն ձևը, որով կառավարությունը ներկայացրել էր օրինագիծը` անընդունելի էր, հատկապես այն կետը, որ նախագահը Արտակարգ դրության ռեժիմում գտնվող երկրում կարող է չեղյալ համարել որևէ պետական կամ ՏԻՄ որոշումը: «Թե ինչպես օրինագիծն անցավ առաջին ընթերցումը` բազմաթիվ կոճակներ սեղմելով, չեմ էլ ուզում ասեմ, բայց նույնիսկ դրանից հետո կառավարության ներսում հասկացան, որ այդ ձևով օրենքը հակասում է Սահմանադրությանը: Թե որքանով է հիմա օրենքն ուղղվել, դեռ չեմ կարող ասել»,- ասաց նա:

Անդրադառնալով պնդումներին, թե մեծամասնական ընտրակարգն ապահովում է ընտրողի եւ պատգամավորի միջեւ կապը` Վահան Հովհաննիսյանն ասաց, որ ինքն ուսումնասիրել եւ պարզել է, թե մեծամասնականով ընտրված պատգամավորներից ով որտեղ է ապրում եւ քանի անգամ է եղել այն ընտրատարածքում, որտեղից ընտրվել է:

«Բացի մի քանի հոգուց, իրենց մարզերում ու ընտրատարածքներում, որտեղից իբր ընտրվել են, ոչ ոք չի ապրում: Ես, իհարկե, հասկանում եմ, որ մեծամասնականով ընտրված մարդը միշտ այնքան փող ունի, որ Երևանում մեկ կամ երկու բնակարան կամ առանձնատուն կունենա, բայց մարդիկ կան, որ ընդհանրապես իրենց ընտրատարածքներում չեն երևացել: Այդ տեղամասերում չգիտեն իրենց պատգամավորն ով է, որովհետև ինքը ոչ միայն այնտեղի բնակիչ չէ, ինքն այնտեղ չի էլ երևացել: Լավ, այստեղ չեն մոտենում ամբիոնին, ծպտուն չեն հանում, լավ էլ անում են, պատկերացնում եք` խոսեին էլ, բայց այլ խնդիր կա, գոնե այդ փաստարկները մի’ բերեք»,- ասաց նա:

Մինչդեռ նրանք, ովքեր տասնամյակներ շարունակ, զենքը ձեռքին պայքարում էին ռուսական տիրապետության դեմ, չգիտես ինչու, համարվում են Ռուսաստանի անբաժանելի մասը և նրանց անկախության մասին միտքն անգամ անթույլատրելի է։

Վահան Հովհաննիսյան

Парадоксально: те народы и государственные образования, которые вошли в состав России добровольно (Грузия, Армянские княжества Карабаха, Сюника, Лори, Украина, Казахские жузы и т.д.) относительно спокойно получили независимость; те же кто десятилетиями с оружием в руках сражался против русского владычества, те почему-то считаются неотъемлемой частью России и мысль об их независимости просто недопустима.

Պատասխանելով հարցին` վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը վստահեցրեց, որ հարցը գտնվում է կառավարության ամենօրյա ուշադրության կենտրոնում, իրենք աշխատում են համայնքի հետ: «Բնականաբար, մեզ առաջին հերթին մտահոգում է հենց համայնքի անվտանգության խնդիրը: Ուզում եմ Ձեզ հավաստիացնել, որ հնարավոր բոլոր միջոցները կօգտագործենք մեր հայրենակիցներին օգնելու հարցում»,- ասաց վարչապետը:

Վահան Հովհաննիսյանն էլ, իր հերթին, նշեց, որ առնվազն բավարարված է նրանով, որ խնդիրը կառավարության ուշադրության կենտրոնում է, եւ հետաքրքվեց, թե կա՞ն վերաբնակեցման ծրագրեր: Վարչապետը վստահեցրեց, որ ուսումնասիրում են խնդիրը, թե ինչ նախապատվություններ կարող են առաջանալ: «Ուղղորդելու ենք, որ նախապատվությունը տրվի մայր հայրենիքին»,- նշեց նա:

«Սենատում ձեռք բերված հաջողությունների մասին խոսելիս կարելի էր շնորհակալություն հայտնել այնտեղ 45 տարի դրա համար կռված մեր ժողովրդին, արտերկրի հայությանը, Հայ Դատի գրասենյակներին, բայց դա ցանկացածի ճաշակի գործ է»,- ասաց նա:

Անդրադառնալով կառավարության գործունեության ծրագրով նախատեսված եւ չկատարված աշխատանքներին` Վահան Հովհաննիսյանը նշեց, որ կառավարությունը պետք է ԱԺ-ին առնվազն զեկուցեր եւ, բացի միջազգային ճգնաժամն ու վատ բնակլիմայական պայմանները պատճառ բերելուց, նաեւ այլ, տրամաբանական պատասխաններ տար:

Նա հիշեցրեց, որ ՀՅԴ խմբակցությունը առաջարկել էր միասին դիմել Սահմանադրական դատարան` պարզաբանելու, թե ի՞նչ պիտի անի կառավարությունը, որը խոստումները չի կատարել` պիտի նոր ծրագի՞ր հաստատի, թե՞ անհրաժեշտ է նոր կառավարություն ձեւավորել: «Դրա համար պետք էր ընդամենը 27 ստորագրություն: Սակայն այս առաջարկությանը դրական արձագանքեց միայն «Ժառանգություն» խմբակցությունը: Մնացած խմբակցությունները չպատասխանեցին` հենց դրանով էլ, փաստորեն, ստանձնելով կառավարության գործունեության պարտակումը»,- ասաց ՀՅԴ խմբակցության ղեկավարը:

«Բայց այդպես տանջվել պետք չէ: Առանձնապես այդպիսի ծանր բեռ վերցնել չարժե, ուղղակի պետք է ժամանակին ընտրական կոդեքսի մեջ ընդունել ընդդիմության առաջարկությունները, որոնք, իմիջիայլոց, ոչ միայն խորհրդարանական, այլեւ արտախորհրդարանական ընդդիմության կողմից են, ինչի վկայությունն այսօրվա դահլիճն է»,- ասաց նա:

Անդրադառնալով հակափաստարկներին, թե, օրինակ, Ռուսաստանում ընդունել են հարյուր տոկոսանոց համամասնականը եւ հիմա փոշմանել, իսկ հաջորդ ընտրություններին դա կփոխվի, Վահան Հովհաննիսյանն արձագանքեց. «Մեծ տարածքով եւ մեծ բնակչությամբ երկրների համար հարյուր տոկոսանոց համամասնականն առաջացնում է մեկ խնդիր. համամասնականով ընտրվածները հեռու են ընտրողից, ընտրողի հետ հարաբերություններ չկան եւ արդյունավետ չեն: Հայաստանը փոքր երկիր է, եւ այդ փաստարկը մեզ մոտ չի աշխատում, քանի որ դժվար չէ տարածքային առումով կապը պահպանել ընտրողի հետ: Հետևաբար այդ խնդիրը չի կարող խոչընդոտ դառնալ հարյուր տոկոսանոց համամասնական ընտրակարգի անցնելու ճանապարհին»:

Հենց այս արտահայտությունն ինձ հիշեցրեց օրերս պարոն Պրեսկոտի պահվածքը Հայաստանում։

Ամեն ինչ կարելի է հասկանալ՝ ե’ւ նրա ջղային պոռթկումը, ե’ւ հոգնածությունը մեր կոպիտ երկրից, ե’ւ սեփական կարեւորության գիտակցումից փքված տեսքը։ Այդ կարեւորությունը նրան, ի դեպ, ներշնչել են հենց մեր կառավարական չինովնիկներն ու ընդդիմության որոշ հատվածի ներկայացուցիչները։ Կարելի է նույնիսկ հանդուրժող ժպիտով ներել նրա հարվածները սեղանին ու ագրեսիվ վիճաբանությունները ընդդիմախոսների հետ։ Բայց որ, կարծես թե, հեղինակավոր միջազգային կազմակերպության պատկառելի ներկայացուցիչը վազի ու բողոքի երկրի նախագահին նույն երկրի ընդդիմությունից եւ ծառայամիտ-շփոթված ժպիտով գանգատվի, թե իրեն չեն տալիս այն հարցերը, որոնց դյուրինությամբ եւ հաճույքով կպատասխաներ, սա, տղանե’ր, արդեն նոր երեւույթ է, որի մասին արժե մտածել։

Սա նշանակում է, որ հայ հասարակության սեփական կամ կողքից հուշած կարծիքներն ու մոտեցումները կարող են միջազգային իստեբլիշմենտի կարեկցական ուշադրությանն արժանանալ եւ վերաբերմունք առաջացնել միայն որոշակի` բավականին սահմանափակ շրջանակով թեմաների դեպքում. դրանց թվարկումն ու վերլուծությունը կարող են եւ պետք է լինեն առանձին ուսումնասիրության առարկա։ Բայց հենց որ անդրադառնում ես այն հարցերին, որոնց լուծումը կարող է ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն ազդել Հայաստանի քաղաքական կլիմայի, ինքնուրույն քաղաքացիական ինստիտուտների ամրապնդման վրա, հանգեցնել իրական բարեփոխումների, իշխանության որակի բարելավմանը եւ այլն, անմիջապես երկու ձեռքով հետ են հրում, խփում սեղանին, վազում՝ իշխանություններին բողոքելու։

Այդ պատճառով էլ ժամանակին այդպես սառը վերաբերվեցին մեր՝ ընտրություններից հետո ընտրության եկածների ցուցակները հրապարակելու` փաստարկված պահանջին, այդ պատճառով լռության են մատնում մեր պահանջը երկրի վերահսկողական ինստիտուտներում ընդդիմադիր ուժերի դերի բարձրացման մասին, այդ պատճառով էլ հիմա կատաղեցին մեծամասնական ընտրակարգի վերացման՝ լրիվ հիմնավորված եւ հասունացած պահանջից։

Նրանք մեզ չեն հասկանում։ Իսկ թե ինչո՞ւ չեն հասկանում, ժամանակին բացատրել է Էփթոն Սինկլերը։

Վահան ՀՈՎՀԱՆՆԵՍՅԱՆ

Один из знаменитых писателей Америки 20-ого века, Эптон Синклер сказал однажды: “Трудно заставить кого-то что-то понять, если его заработок зависит от непонимания этого.”
(В оригинале – It is difficult to get someone to understand something when his salary depends upon his not understanding it.)

Именно эту фразу мне напомнило поведение господина Прескотта в Армении в последние дни. Все можно понять – и его нервный срыв, и его усталость от нашей непричесанной страны, и надутый от осознания собственной важности вид. (Этой важностью его, между прочим, накачали наши же правительственные чиновники и представители некоторых ветвей оппозиции.)

Можно даже со снисходительной улыбкой простить удары по столу и агрессивные споры с оппонентами. Но чтобы солидный представитель вроде бы авторитетной международной организации бегал жаловаться и стучать президенту страны на оппозицию этой же страны, и с раболепно-растерянной улыбкой сетовал на то, что перед ним ставят не те вопросы, на которые ему было бы комфортно реагировать – это, ребята, уже новое явление, над которым стоит подумать. Это значит, что собственные или подсказанные со стороны мнения и подходы армянского общества могут привлечь сочуственное внимание международного истэблишмента и вызвать реакцию, только по определенному, весьма ограниченному кругу тем; их перечисление и анализ могут и должны быть предметом отдельного изучения.

Но стоит только обратиться к вопросам, разрешение которых может прямо или даже косвенно повлиять на оздоровление политического климата в Армении, укрепление самостоятельных гражданских институтов, привести к реальным реформам, улучшению качества власти и т.д., так сразу отпихивают обеими руками, по столам стучат, к властям жаловаться бегут.

Потому и отреагировали в свое время так холодно на вполне резонное наше требование публиковать списки пришедших на выборы сразу после их проведения; поэтому обходят молчанием наше требование о повышении роли оппозиционных сил в контрольных институтах страны; поэтому и теперь разъярились на вполне обоснованное и назревшее требование об отмене мажоритарных выборов. Не понимают они нас.

А почему не понимают, объяснил в свое время Эптон Синклер.

Չգիտես ինչու, հարկ է լինում երկար բացատրություններ տալ «ազգային» եւ «ազգայնական» աշխարհայացքների միջեւ տարբերության վերաբերյալ, մտնել պատմա-տերմինաբանական լաբիրինթոսները, որոնք սահմանազատում են ազգայնականությունը` մի կողմից շովինիզմից, մյուս կողմից՝ հայրենասիրությունից, մի խոսքով՝ ընկնել լիակատար մարազմի մեջ:

Բայց չէ՞ որ ընդամենը պետք է հարգալից, բայց զգալի մի հարվածով մի կողմ նետել անհեռատես հիմարների ու փալասների կողմից մտածված ու սահմանված՝ քաղկոռեկտության արգելքը եւ ասել առանց բղավելու. «Այո, ես ազգայնական եմ, եւ դա բոլորովին էլ չի նշանակում, թե իմ ազգը մյուսներից լավն է: Դա նշանակում է ընդամենը, որ նա ոչ մի բանով վատը չէ մյուսներից եւ արժանի է ոչ պակաս, քան մյուս ազգերը: Ես դա պետք է ապացուցե՞մ: Ճիշտ է: Ահա այդ պատճառով էլ, որպեսզի դա ապացուցեմ, որպեսզի իմ երկիրն ու իմ ժողովրդին դարձնեմ արժանի նրան, ինչ ես ցանկանում եմ նրանց, ես ազգայնական եմ, պարտավոր եմ եւ պետք է ծառայեմ միայն իմ ժողովրդին, միայն իմ երկրի ու իմ ազգի շահերին, ուրիշ ոչ մի բանի»:

Ահա եւ ամբողջը: Եվ հարկավոր չէ` ինքդ քեզ խաբես, թե, իբր, այդ շահերը տարբեր կերպ են մեկնաբանվում, եւ ընտրությունը դժվար է: Իսկական ազգայնականի համար ընտրությունը միշտ էլ ակնհայտ է: Իսկ դուք՝ քաղկոռեկտ իմ հայրենակիցնե’ր, արդեն ընտրե՞լ եք ինչին կամ ում ծառայել: