20-րդ դարի ամերիկացի նշանավոր գրող Էփթոն Սինկլերը մի անգամ ասել է. «Դժվար է ինչ-որ մեկին ստիպել ինչ-որ բան հասկանալ, եթե նրա աշխատավարձը կախված է այն չհասկանալուց»։
Հենց այս արտահայտությունն ինձ հիշեցրեց օրերս պարոն Պրեսկոտի պահվածքը Հայաստանում։
Ամեն ինչ կարելի է հասկանալ՝ ե’ւ նրա ջղային պոռթկումը, ե’ւ հոգնածությունը մեր կոպիտ երկրից, ե’ւ սեփական կարեւորության գիտակցումից փքված տեսքը։ Այդ կարեւորությունը նրան, ի դեպ, ներշնչել են հենց մեր կառավարական չինովնիկներն ու ընդդիմության որոշ հատվածի ներկայացուցիչները։ Կարելի է նույնիսկ հանդուրժող ժպիտով ներել նրա հարվածները սեղանին ու ագրեսիվ վիճաբանությունները ընդդիմախոսների հետ։ Բայց որ, կարծես թե, հեղինակավոր միջազգային կազմակերպության պատկառելի ներկայացուցիչը վազի ու բողոքի երկրի նախագահին նույն երկրի ընդդիմությունից եւ ծառայամիտ-շփոթված ժպիտով գանգատվի, թե իրեն չեն տալիս այն հարցերը, որոնց դյուրինությամբ եւ հաճույքով կպատասխաներ, սա, տղանե’ր, արդեն նոր երեւույթ է, որի մասին արժե մտածել։
Սա նշանակում է, որ հայ հասարակության սեփական կամ կողքից հուշած կարծիքներն ու մոտեցումները կարող են միջազգային իստեբլիշմենտի կարեկցական ուշադրությանն արժանանալ եւ վերաբերմունք առաջացնել միայն որոշակի` բավականին սահմանափակ շրջանակով թեմաների դեպքում. դրանց թվարկումն ու վերլուծությունը կարող են եւ պետք է լինեն առանձին ուսումնասիրության առարկա։ Բայց հենց որ անդրադառնում ես այն հարցերին, որոնց լուծումը կարող է ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն ազդել Հայաստանի քաղաքական կլիմայի, ինքնուրույն քաղաքացիական ինստիտուտների ամրապնդման վրա, հանգեցնել իրական բարեփոխումների, իշխանության որակի բարելավմանը եւ այլն, անմիջապես երկու ձեռքով հետ են հրում, խփում սեղանին, վազում՝ իշխանություններին բողոքելու։
Այդ պատճառով էլ ժամանակին այդպես սառը վերաբերվեցին մեր՝ ընտրություններից հետո ընտրության եկածների ցուցակները հրապարակելու` փաստարկված պահանջին, այդ պատճառով լռության են մատնում մեր պահանջը երկրի վերահսկողական ինստիտուտներում ընդդիմադիր ուժերի դերի բարձրացման մասին, այդ պատճառով էլ հիմա կատաղեցին մեծամասնական ընտրակարգի վերացման՝ լրիվ հիմնավորված եւ հասունացած պահանջից։
Նրանք մեզ չեն հասկանում։ Իսկ թե ինչո՞ւ չեն հասկանում, ժամանակին բացատրել է Էփթոն Սինկլերը։
Վահան ՀՈՎՀԱՆՆԵՍՅԱՆ
Один из знаменитых писателей Америки 20-ого века, Эптон Синклер сказал однажды: “Трудно заставить кого-то что-то понять, если его заработок зависит от непонимания этого.”
(В оригинале – It is difficult to get someone to understand something when his salary depends upon his not understanding it.)
Именно эту фразу мне напомнило поведение господина Прескотта в Армении в последние дни. Все можно понять – и его нервный срыв, и его усталость от нашей непричесанной страны, и надутый от осознания собственной важности вид. (Этой важностью его, между прочим, накачали наши же правительственные чиновники и представители некоторых ветвей оппозиции.)
Можно даже со снисходительной улыбкой простить удары по столу и агрессивные споры с оппонентами. Но чтобы солидный представитель вроде бы авторитетной международной организации бегал жаловаться и стучать президенту страны на оппозицию этой же страны, и с раболепно-растерянной улыбкой сетовал на то, что перед ним ставят не те вопросы, на которые ему было бы комфортно реагировать – это, ребята, уже новое явление, над которым стоит подумать. Это значит, что собственные или подсказанные со стороны мнения и подходы армянского общества могут привлечь сочуственное внимание международного истэблишмента и вызвать реакцию, только по определенному, весьма ограниченному кругу тем; их перечисление и анализ могут и должны быть предметом отдельного изучения.
Но стоит только обратиться к вопросам, разрешение которых может прямо или даже косвенно повлиять на оздоровление политического климата в Армении, укрепление самостоятельных гражданских институтов, привести к реальным реформам, улучшению качества власти и т.д., так сразу отпихивают обеими руками, по столам стучат, к властям жаловаться бегут.
Потому и отреагировали в свое время так холодно на вполне резонное наше требование публиковать списки пришедших на выборы сразу после их проведения; поэтому обходят молчанием наше требование о повышении роли оппозиционных сил в контрольных институтах страны; поэтому и теперь разъярились на вполне обоснованное и назревшее требование об отмене мажоритарных выборов. Не понимают они нас.
А почему не понимают, объяснил в свое время Эптон Синклер.
